Mobbing ve İntihar Vakaları
Türk Silahlı Kuvvetleriintihar vakaları ve askeri personel üzerinde psikolojik baskı yaratan mobbing uygulamaları, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Emekli Astsubaylar Derneği (TEMAD) tarafından ortaklaşa düzenlenen panelde ilk kez masaya yatırıldı. Geniş katılımlı panelde paylaşılan veriler, intihar vakalarının şehit sayısından fazla olduğu gerçeğini ortaya koyarken, hazırlanan sonuç bildirgesinde, askerin önce insan olduğu gerçeğinin göz önünde bulundurulması gerektiği ifade edildi.
Panelin Açılış Konuşmaları
TEMAD Hukuk Komisyonu Üyesi Av. Meral Akkuş’un sunumunu gerçekleştirdiği panelin açılış konuşmalarını TBB Başkan Yardımcısı Av. Başar Yaltı ve TEMAD Genel Başkanı Ahmet Keser gerçekleştirdi. Yaltı, askerliğin doğası gereği zorlayıcı bir meslek olduğunu, ancak mobbingi aşan bazı uygulamaların da yadsınamayacağını söyledi. Yaltı, “Mobbing ile askerliğin doğası arasındaki dengeyi kurmak zorundayız” dedi.
Mevcut Yapının Gözden Geçirilmesi
TEMAD Genel Başkanı Ahmet Keser de, intiharların sadece istatistik olarak görülemeyeceğini, nedenlerinin de mutlaka araştırılması gerektiğini söyledi. TSK’da intihar eden asker sayısının Güneydoğu’da şehit verdiğimiz asker sayısından fazla olduğuna dikkat çeken Keser, “Bu askerler de birinin evladı. Daha fazla gözyaşı dökülmesin. Soruna samimiyet ile yaklaşmak ve bu çerçevede çözüm yolu geliştirmek zorundayız. TSK’nın bugünkü yapısını gözden geçirerek, askerleri intihardan vazgeçirmek için sistem üzerinde gerekli değişiklikleri yapmalıyız” diye konuştu.
Panelin İçeriği
TEMAD Hukuk Komisyonu Başkanı Av. Mehmet Erkan Akkuş’un yönettiği panelde, Mobbing Mücadele Derneği Genel Başkanı Hüseyin Gün mobbing hakkında bilgi verirken, Klinik Psikolog Doç. Dr. Çiğdem Soykan intihar olgusunu ele aldı. Asker Hakları İnisiyatifi’nden Kerem Çiftçioğlu’nun TSK’da yaşanan mobbing ve intihar vakalarına ilişkin bilgi verdiği sunumun ardından Av. Erkan Akkuş da, mobbing ile mücadelede izlenebilecek hukuki yolları aktardı. İzleyicilerden gelen soru-cevap bölümü ile devam eden panel, hazırlanan sonuç bildirgisinin okunması ile sona erdi.
Mobbing Nedir?
Mobbing kısaca, herhangi bir işyerinde çalışanların sistematik olarak taciz edilmeleri, rahatsız edici psikolojik baskı, şiddet ve benzeri davranışlarla karşılaşmaları anlamına gelmektedir. Özellikle hiyerarşik yapılanmış gruplarda ve kontrolün zayıf olduğu örgütlerde, gücü elinde bulunduran kişi veya kişilerin, diğerlerine yıldırma ve benzeri amaçlarla uzun süreli sistematik baskı uygulamasıdır.
TSK'da Mobbing Uygulamaları
Bu bağlamda TSK’da amire ve üste disiplini tesis etme adına verilen bir takım yasal yetkilerin, kişisel ihtiras, husumet ve benzeri nedenlerle mobbing’e dönüşebilmesi, ne yazık ki, oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. TSK’daki lider personelin büyük bir kısmı, meslek hayatının bir döneminde mobbinge maruz kaldığını beyan etmektedir. Bu da, TSK’da lider personelin dörtte üçünü assubayların oluşturduğu göz önüne alındığında; hemen her assubayın meslek hayatının bir döneminde mobbinge maruz kaldığı anlamına gelmektedir. Bu çok vahim bir durumdur.
İntihar Vakaları Üzerine Veriler
TSK’da son 10 yıl içerisinde intihar sayısı, şehit sayısını geçmiştir. “Son 10 yılda teröre verilen şehit sayısı 818’dir. Rapor edilen bilgilere göre, aynı süre içerisinde kışlalarda 934 asker intihar etmiştir. Yine son 2,5 yıl içerisinde 29 assubay intihar etmiştir. Asker intiharları, 2012 rakamlarına göre sivillerden 2,5 kat fazladır. 2012 yılından beri resmi rakam açıklanmamaktadır.
Mobbing Mağdurlarının Şikayetleri
Mobbing mağduru askerlerin %42’si hakaretten, %30’u dayaktan, %28’i orantısız cezalardan, %24’ü sağlık hizmeti alamamaktan, %14’ü aşırı fiziksel aktiviteye zorlanmaktan, %14’ü tehdit edilmekten, %7’si rütbeli personelin şahsi işlerine koşturulmaktan, %7’si uykusuz bırakılmaktan şikâyetçidir.
Öneriler ve Çözüm Yolları
Askerin önce insan olduğu göz önünde bulundurularak mobbingin önlenmesi ve mobbingin neden olduğu intiharların tamamen ortadan kaldırılması için acilen aşağıdaki önemlerin alınması hususunun kamuoyuna duyurulması gerekmektedir:
