Her olumsuz davranış mobbing değildir. Mobbing genellikle şu özellikleri taşır:

• Davranışlar tekrar eder.
• Belirli bir kişiyi hedef alır.
• Kişiyi yıldırmayı amaçlar.
• İş ortamını çekilmez hale getirir.
• Kişinin sağlığına, mesleki itibarına veya sosyal ilişkilerine zarar verir.

2025/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, işyerinde psikolojik tacizin önlenmesi için işveren, yönetici ve çalışanların sorumluluklarına dikkat çekmektedir; ayrıca iddiaların gizlilik içinde, etkin ve ivedi şekilde ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Aşağıdaki davranışlar tek başına veya birlikte mobbing sürecinin parçası olabilir:

• Sürekli azarlanmak.
• Küçük düşürülmek.
• Yok sayılmak.
• Toplantılara alınmamak.
• Görev tanımı dışında işlerle cezalandırılmak.
• Yetkilerin alınması.
• İş vermemek veya aşırı iş yüklemek.
• Asılsız tutanaklar tutulması.
• Dedikodu yayılması.
• Tehdit edilmek.
• Performansın bilinçli şekilde düşürülmeye çalışılması.
• İstifaya zorlanmak.

Kişi, yaşadığı süreci yazılı hale getirmeli; mesaj, e-posta, not ve benzeri belgeleri saklamalıdır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı rehberi de günlük tutulmasını, tanıklarla görüşülmesini, sendikadan ve ALO 170’ten destek alınmasını önermektedir.

Mobbing sürecinde kişi yoğun baskı altında kalabilir. Bu nedenle acele karar vermemek önemlidir.

Hemen istifa etmeyin.
Ani çıkış yapmayın.
Tehdit içeren mesaj yazmayın.
Sosyal medyada isim vererek paylaşım yapmayın.
Delilsiz suçlama yapmayın.

Önce kayıt tutun.
Sonra destek alın.
Ardından başvuru yolunu seçin.

Her olaydan sonra kısa bir kayıt oluşturun.

Mobbing Günlüğü Formatı

Günlük sade olmalıdır.
Yorum değil, olay yazılmalıdır.
“Bana mobbing yaptı” yerine “Toplantıda şu ifadeyi kullandı” denmelidir.

Saklanabilecek belgeler:

• E-postalar.
• WhatsApp veya SMS mesajları.
• Görev yazıları.
• Performans belgeleri.
• Vardiya çizelgeleri.
• Kamera kaydı talep yazıları.
• Sağlık raporları.
• Psikolojik destek kayıtları.
• Tanık isimleri.
• Kurum içi başvuru dilekçeleri.

Delil toplarken hukuka uygun hareket edilmelidir. Özellikle ses kaydı, görüntü kaydı, kişisel veri ve özel yazışmalar konusunda hukuki destek alınmalıdır.

Mobbing yalnızca iş ilişkisini değil, sağlığı da etkiler.

Şu belirtiler varsa destek alın:

• Kaygı.
• Panik atak.
• Depresif duygu durumu.
• Tansiyon yükselmesi.
• Mide sorunları.
• İşe gitmekten korkma.
• Sürekli yorgunluk.

Aile hekimi, psikiyatri uzmanı, psikolog veya işyeri hekimi ile görüşün. Gerekirse rapor alın. Sağlık kayıtları, yaşanan sürecin etkisini göstermede önemlidir.

Önce işyerindeki iç mekanizmaları kullanmak faydalıdır.

Başvuru yapılabilecek birimler:

• İnsan kaynakları.
• Üst yönetim.
• Etik kurul.
• Disiplin kurulu.
• İş sağlığı ve güvenliği birimi.
• Sendika temsilcisi.
• Kamu kurumlarında silsile yoluyla size mobbing yapan kişinin bir üstüne amirineveya teftiş birimine.(Kamuda silsile yolunu takip etmezseniz haklı iken haksız duruma düşebilirsiniz.)

Başvuru sözlü değil, yazılı yapılmalıdır.
Dilekçenin bir örneği saklanmalıdır.
Evrak kayıt numarası alınmalıdır.
E-posta ile gönderildiyse gönderim kaydı korunmalıdır.

ALO 170, çalışma hayatı ile ilgili başvurular için kullanılan resmi hattır. ALO 170’e başvurulduğunda başvuru oluşturulur ve kişiye takip numarası verilir. Başvuru daha sonra bu numara ile takip edilebilir.

Başvuru yaparken şunları hazırlayın:

• T.C. kimlik bilgileriniz.
• İşyerinin unvanı.
• İşyerinin adresi.
• Olayların kısa özeti.
• Tarihler.
• Varsa tanıklar.
• Varsa belgeler.

Kamu kurumlarında veya kamu hizmetiyle bağlantılı durumlarda CİMER üzerinden başvuru yapılabilir. 2025/3 sayılı Genelge kapsamında psikolojik tacizle mücadele başvuru kanalları arasında CİMER, TBMM Dilekçe Komisyonu ve ALO 170 de sayılmaktadır.

CİMER başvurusunda kısa ve net yazın.
Olayları kronolojik anlatın.
Belge ekleyin.
Talebinizi açık yazın.

Örnek talep:
“İşyerinde maruz kaldığım psikolojik taciz iddialarının gizlilik içinde incelenmesini, gerekli idari işlemlerin yapılmasını ve tarafıma bilgi verilmesini talep ederim.”

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, ayrımcılık yasağı ihlali iddialarında başvuru kabul edebilmektedir. TİHEK, 2025/3 sayılı Genelge kapsamında işyerinde yıldırmaya maruz kalan çalışanların Kuruma başvuru yapabileceğini belirtmiştir.

TİHEK başvuruları elden, posta, elektronik posta veya faks yoluyla yapılabilir; faks veya e-posta ile yapılan başvurularda dilekçe aslının 15 gün içinde gönderilmesi gerekir, KEP başvurularında bu şart aranmaz.

Mobbing iddiası işçilik alacakları, tazminat, işe iade, ayrımcılık yasağı veya kişilik hakları ihlali gibi sonuçlar doğurabilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi, işverenin işçinin kişiliğini koruma, saygı gösterme ve işyerinde psikolojik ve cinsel tacize karşı gerekli önlemleri alma yükümlülüğünü düzenler.

İşçi alacağı, tazminat veya işe iade gibi iş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvuru birçok durumda dava şartıdır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi bu çerçeveyi düzenlemektedir.

Bu nedenle istifa, haklı fesih, dava veya tazminat kararı almadan önce avukat desteği alınmalıdır.

Olayı hemen büyütmeyin.
Duygusal tepki vermeyin.
Kendinizi suçlamayın.

Tarih, saat, yer ve kişileri not edin.
Her olayı ayrı yazın.
Tanık isimlerini ekleyin.

Mesajları silmeyin.
E-postaları arşivleyin.
Belgelerin fotoğrafını veya çıktısını alın.
Sağlık kayıtlarını koruyun.

Ailenizle konuşun.
Bir meslektaşınızla konuşun.
Sendikanız varsa temsilciye ulaşın.
Dernekten destek isteyin.

İşyerine yazılı başvuru yapın.
Evrak kayıt numarası alın.
Başvurunun bir nüshasını saklayın.

ALO 170’e başvurun.
Gerekirse CİMER’e başvurun.
Uygunsa TİHEK başvurusunu değerlendirin.
Kamu personeliyseniz kurum içi idari yolları kullanın.

Avukata danışın.
Arabuluculuk sürecini öğrenin.
Dava açmadan önce süreleri kontrol edin.
Eksik delille hareket etmeyin.

Doktora gidin.
Psikolojik destek alın.
Uyku, beslenme ve sosyal desteği ihmal etmeyin.

Olayın tarihini yazdım.

Olayın saatini yazdım.

Olayın yerini yazdım.

Kimlerin bulunduğunu yazdım.

Bana söylenen sözleri aynen yazdım.

Varsa belgeyi sakladım.

Varsa tanık adlarını not ettim.

Olayı yorum değil, somut bilgi olarak kaydettim.

E-postaları sakladım.

Mesajları sakladım.

Tutanakları sakladım.

Görev değişikliği yazılarını sakladım.

Performans belgelerini sakladım.

Sağlık raporlarını sakladım.

Tanık listesini hazırladım.

Kurum içi başvuru evrakını sakladım.

İşyerine yazılı başvuru yaptım.

Evrak kayıt numarası aldım.

Sendika veya temsilciyle görüştüm.

ALO 170’e başvurdum.

Başvuru takip numarasını kaydettim.

Gerekirse CİMER başvurusu yaptım.

Gerekirse TİHEK başvurusunu değerlendirdim.

Hukuki destek aldım.

Doktora başvurdum.

Psikolojik destek aldım.

Raporlarımı sakladım.

Yakın çevreme bilgi verdim.

Kendimi yalnız bırakmadım.

Acil risk varsa güvenli ortam oluşturdum.