Mobbing Nedir ve Türleri
Mobbing terimi, işyerinde psikolojik tacizi ifade eder. Psikolojik taciz konusunda mobbing Türkçe karşılığı yazımızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Mobbing Kavramı
Mobbing, özellikle Amerika ve Avrupa’da dikkat çeken bir kavramdır. Psikolojik yıldırma, baskı ve rahatsız etme gibi anlamlar taşır. Mobbing, Latince “mobile vulgus” kelimesinden türetilmiştir ve kararsız kalabalık anlamına gelir.
Görülme Sıklığı
Mobbing olgusu durağan olmayıp, sürekli değişen bir süreçtir. Leymann (1996) mobbing süresinin ortalama 6 ay ile 15 ay arasında değiştiğini belirtmektedir. Amerika’da yapılan bir araştırmada çalışanların %13’ünün mobbinge maruz kaldığı saptanmıştır.
Mobbing Süreci
Mobbing vakaları, üç şekilde karşımıza çıkmaktadır: Düşey mobbing, yatay mobbing ve dikey mobbing. Düşey mobbing, üstlerin astlarına yönelik gerçekleştirdiği psikolojik baskıdır. Yatay mobbing ise benzer görevdeki iş arkadaşları arasında gerçekleşir.
Mobbingin Nedenleri
Mobbing davranışlarının nedenleri kişisel, kurumsal ve sosyal nedenler olarak üç grupta incelenebilir. Kişisel nedenler arasında yüksek özgüven ve duygusal zeka yer alırken, kurumsal nedenler arasında kötü yönetim ve iletişim eksiklikleri bulunmaktadır.
Mobbingin Etkileri
Mobbing, mağdurlarda birçok psikososyal rahatsızlığa yol açabilir. İlk aşamada nedensiz ağlama, uyku bozuklukları ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler görülür. İkinci aşamada ise depresyon ve işyerine gitmek istememe gibi durumlar ortaya çıkabilir.
Mobbingin Maliyeti
Mobbing eylemleri, mağdurlarda psikolojik rahatsızlıkların yanı sıra büyük ekonomik kayıplara da yol açmaktadır. Almanya’da bu rakamın yıllık 15,3 milyar Euro olduğu tahmin edilmektedir.
Yasal Mevzuat
Ülkemizde 4857 sayılı İş Kanunu, mobbing ile ilgili yeterli hükümler içermemektedir. Ancak, işverenlerin çalışanların psikolojik tacize uğramamaları için gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Sonuç ve Öneriler
Mobbing ile mücadele etmek için kurum içi iletişimin güçlendirilmesi, yönetimde saydamlık sağlanması ve çalışanların eğitilmesi gerekmektedir. Bu önlemler, işyerinde sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturacaktır.
