DESTEK HATTI : 0538 540 55 78
Mobbing Nedir ve Türleri
Mobbing sözcüğünü kullanarak bilim hayatına kazandıran (Bullying/Mobbing=akran zorbalığı, işyerinde psikolojik taciz=psikolojik taciz) bilim insanlarıdır. Mobbingi sorun olarak gören, üzerinde araştırmalar yapan ve dünyada popüler hale getiren de yine bilim insanlarıdır. Nasıl oluyor da mobbing sorununa dikkat çeken, tüm dünyada istihdam alanının en önemli sorunu olarak kabul ettiren bilim insanları mobbing yapabiliyor?
Üniversitelerde Mobbing Olayları
Elbette üniversitelerde sadece akademisyenler çalışmıyor; idari ve teknik personel, işçiler ve taşeron firma elemanları da çalışıyor. Peki akademik olmayan personel mobbing mağduru ya da zorbası olmuyor mu? Elbette oluyor, ancak yazımızda akademik alanda yaşanan mobbing sorununa değinilecektir.
Mobbing ve İnsan Hakları
Mobbing temelde bir insan hakları ihlali. Avrupa’da mobbing yerine psikoterör sözcüğü de kullanılmaktadır. Mobbing yapan, terörist kadar olmasa bile işyerlerinde en tehlikeli kişi olarak kabul edilmektedir.
Yükseköğretim Kurumlarında Mobbing Neden Olur?
Ülkemiz yükseköğretim mevzuatına bakıldığında, üniversitelerde yöneticiler, rektör, dekan, enstitü müdürü, yüksekokul müdürü ve bunların yardımcıları ile anabilim dalı başkanları, anasanat dalı başkanları, bölüm başkanları, bilim dalı başkanları, sanat dalı başkanlarından oluşmaktadır. Yönetim organları ise senato, üniversite yönetim kurulu, fakülte kurulu, fakülte yönetim kurulu, enstitü kurulu, enstitü yönetim kurulu, rektörlük genel sekreteri, fakülte sekreteri, yüksekokul sekreteri, daire başkanları ve şube müdürleri gibi idari görevlerde çalışan yöneticilerden oluşmaktadır.
Mobbing yapan yöneticilerin birçoğu profesyonel değil. Akademik yönetsel görevlere seçilen ya da atanan bir kısım personel, çeşitli kaygı veya beklenti düşünceleri ile kendi meslektaşlarından uzaklaşabiliyor, araya mesafe koyabiliyor ya da tehlike olarak gördüğü öğretim elemanlarını kolay yoldan bertaraf etmeye çalışabiliyor.
Mobbing Sadece Yöneticilerle Sınırlı Değil
Buradan, bütün akademik kökenli yöneticilerin mobbing yaptığı ya da sadece yönetici konumundaki öğretim elemanlarının mobbing yaptığı sonucu çıkarılmamalıdır. Üstler astlarına, aynı düzeyde olanlar birbirlerine, hatta astlar da üstlerine mobbing yapabilirler. Akademik alanda mobbing yapıldığı gibi idari hizmetlerde ya da özel sektörde de mobbing yapılmaktadır.
Mobbing'in Etkileri
Mobbing, yalnızca bireyler üzerinde değil, aynı zamanda kurumlar üzerinde de derin etkiler bırakan bir olgudur. Üniversitelerde yaşanan mobbing olayları, bireylerin psikolojik sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratmakla kalmaz, aynı zamanda kurumun genel verimliliğini de düşürmektedir. Araştırmalara göre, üniversitelerde yaşanan mobbing vakaları, akademik başarıyı %20 oranında etkileyebilir. Bu, bireylerin motivasyonunu ve yaratıcılığını azaltarak, dolaylı olarak üniversitenin itibarına zarar verebilir. Özellikle genç akademisyenler, kariyerlerinin başında bu tür olumsuz deneyimlerle karşılaştıklarında, mesleki gelişimlerini sürdürebilmekte zorlanabilirler.
Mobbing ile Mücadele
Amaç, mobbing konusunun ele alınmasının temel amacı, bu sorunun kökenlerini ve etkilerini anlamak, akademik ortamda sağlıklı bir çalışma kültürü yaratmaktır. Mobbing, yalnızca bireylerin yaşam kalitesini değil, aynı zamanda üniversitelerin akademik üretkenliğini de tehdit etmektedir. Bu bağlamda, mobbingin etkilerini azaltmak için etkili politikaların geliştirilmesi gerekmektedir.
Araştırma Yöntemleri
Mobbing konusundaki araştırmalar genellikle anketler ve derinlemesine mülakatlar yoluyla yapılmaktadır. Örneğin, 2021 yılında gerçekleştirilen bir araştırmada, Türkiye’deki 20 üniversiteden 500 akademisyenin katılımıyla anket düzenlenmiştir. Bu anket, mobbing deneyimlerini, yaşanan olayların sıklığını ve etkilerini ölçmeye yönelik olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların %45’i en az bir kez mobbing mağduru olduğunu belirtmiştir.
Mobbing'in Psikolojik Etkileri
Elde edilen bulgular, akademik mobbingin en yaygın biçimlerinin dışlanma, haksız eleştiri ve bilgi saklama olduğunu göstermektedir. Ayrıca, katılımcıların %60’ı mobbingin psikolojik etkilerinin sağlığı bozduğunu ifade etmiştir.
