Zorba mısın? Farkında olmadan destekçi mi?

Zorbalık ve Mobbing Nedir?

Çalıştığın ortamda, dahil olduğun gruplarda birini sürekli haksız yere eleştiriyor, sürekli hata buluyor musun? Bir insanı her fırsatta aşağılayarak üzerinde güç oluşturup yaptığı her şeyi çarpıtarak yansıtıyor musun? Kendini beğendirmek için, öne çıkarmak için, bu yolda sana tehdit gibi gelen birini türlü yollarla etkisiz hale getirmeye çalıştın mı hiç?

Hatta ileri gidip karşındakini en zayıf yerinden yaralamak için iftira atmışlığın oldu mu acaba? Yoksa bunları yapan birine veya birilerine aman bana bulaşmasın-lar, diye veya sürekli gözden düşürülen ve ezilen birinin yanında olmaktan utandığın veya çekindiğin için birine yapılan kötülüklere sessiz kaldığın oldu mu hiç? Sessiz kalmaktan öte sen de bu düzeneğe dahil oldun mu farkında olmadan?

Zorbalık; güç kullanarak, korkutarak, tehdit veya zorlama ile başkaları üzerinde egemenlik empoze etmek olarak tanımlanır. Bunu eskiden beri biliriz ve zorbaların tartışmasız kötü olduklarını düşünür, hatta zorbalığı insanlık dışı model olarak kabul ederiz. Acaba zorbalık, bizden bu kadar uzakta bir eylem mi yoksa birebir günlük yaşantımızda bizim de zorbalık yapmışlığımız veya desteklemiş olma ihtimalimiz var mı?

Mobbing Kavramı ve Etkileri

Son yıllarda mobbing kavramını sıklıkla duymaya başladık. Latince “mobile vulgus” dan türeyen mobbing, zorbalığın uluslararası ismi aslında. Psikoloji, sosyoloji ve hukuk gibi çeşitli alanlarda disiplinlerarası çalışılan bir konu haline gelmiştir. İş hayatındaki zorba durumlar içinse İsveçli akademisyen Heinz Leymann’ın 1984 yılında hazırladığı raporda, mobbingi işyerinde psikolojik zorbalık, şiddet ve taciz olarak tanımlamıştır.

Ancak en genel tanımı, bir insanın kendisini uzun süre dışlanmış hissettiren kötü davranışlara maruz kalması diyebiliriz. Bu davranışlar o kadar ileri gidebiliyor ki maruz kalanlar günlük yaşantılarını sürdüremez hale gelebiliyorlar. Bu durumdan intihar vakaları kuzey Avrupa ülkelerinde oldukça dikkat çekici oranda görülmektedir.

Zorbaların Ortak Özellikleri

Bir başka insana kendisini kötü hissettirecek herhangi bir davranışa hangi sebeple olursa olsun kimsenin hakkı yoktur. Zorbaların ortak özellikleri en temelde; çocukluktan sevgisiz büyümeleri, kendilerini değersiz ve yetersiz hissetmeleridir. Değersiz olan insan, iş yaşamında üretkenliği ve yaratıcılığı ile ön plana çıkamayacağı için bir başkasının üzerinde, özellikle kendinde olmayan nitelikleri taşıyan birisini alçalttığı ölçüde değer kazanacaktır.

Kendine kısa zamanda birey olarak güçlü olamayacak insanları da yanına alarak bir kurban bulur ve böylece değer kazandığını düşünür. Ama bu öyle bir boşluktur ki hiçbir zaman değersizlik hissi kaybolmaz ve meydanı boş bulmuşsa artık sınırsız bir eylemler zincirini sürdürmeye başlar, ta ki bir gün zoraki engelleninceye kadar.

Mobbing ve İş Hayatı

Mobbing, işyerlerinde giderek yaygınlaşan bir sorundur ve bu durum birçok bireyin psikolojik sağlığını olumsuz etkilemektedir. Özellikle Türkiye’de son yıllarda artan işsizlik oranları ve rekabetçi çalışma ortamları, çalışanlar arasında stres ve kaygıyı artırmakta, dolayısıyla zorbalık davranışlarının daha da yaygınlaşmasına zemin hazırlamaktadır.

Mobbing, çoğunlukla belirli bir güç dengesizliği olan ilişkilerde ortaya çıkar. Örneğin, bir yönetici ya da ekip liderinin, astlarına uyguladığı baskı, bu tür zorbalık davranışlarını tetikleyebilir. Bu tür durumlar, sadece iş yerindeki bireyleri değil, aynı zamanda bütün bir çalışma ortamını da olumsuz etkileyerek verimliliği düşürmektedir.

Mobbing'in Tarihsel Gelişimi

Mobbing, tarihsel olarak insan ilişkilerinin evrimi ile paralel bir gelişim göstermiştir. Özellikle endüstriyel devrimle birlikte iş yaşamında yaşanan değişiklikler, bireylerin sosyal ilişkilerini de değiştirmiştir. Çalışma ortamında yaşanan bu tür zorbalık vakaları, günümüzde daha fazla görünür hale gelmiştir.

Çeşitli araştırmalar, mobbingin uzun vadede hem bireylerin psikolojik sağlığına hem de işyerlerinin genel atmosferine zarar verdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle sosyal medyanın yaygınlaşması, bu tür durumların ifşa edilmesini ve daha fazla bireyin bu konudaki farkındalığını artırmasını sağlamıştır.

Mobbing ile Mücadele Yöntemleri

Çeşitli uzmanlar ve kuruluşlar, mobbingin önlenmesi ve farkındalığın artırılması için çeşitli kampanyalar düzenlemekte ve eğitim programları geliştirmektedir. Örneğin, Türkiye Psikologlar Derneği, iş yerlerinde psikolojik zorbalık konusunda seminerler ve bilgilendirme toplantıları düzenlemektedir. Bu tür girişimler, hem yöneticilerin hem de çalışanların mobbing konusunda bilinçlenmesine yardımcı olmaktadır.

Ayrıca, işverenlerin çalışanlarına karşı daha empatik ve destekleyici bir tutum sergilemeleri gerektiği vurgulanmaktadır. Mobbing, yalnızca bireylerin değil, aynı zamanda tüm çalışma ortamının sağlığını tehdit eden bir durumdur. Bu nedenle, mobbing ile ilgili daha fazla bilgi edinmek için bu yazıya göz atabilirsiniz.

Unutmayalım ki, mobbing sadece bir işyeri sorunu değil, aynı zamanda toplumsal bir sorundur. Bu nedenle, herkesin bu konuda duyarlı olması ve gerekli önlemleri alması önemlidir.