Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru
Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edilen bireylerin diğer başvuru yollarını tükettikten sonra başvurdukları istisnai ve ikincil nitelikte bir hak arama yolu olarak tanımlanabilir.
12 Eylül 2010 tarihinde yapılan halkoylaması ile 1982 Anayasası’nın yargıya ilişkin hükümlerinde önemli değişiklikler içeren 5982 sayılı Kanun kabul edilmiştir. Bu değişiklikler içinde en dikkat çekenlerden biri de 1960’lı yıllardan beri ülkemizde tartışılan bireysel başvuru hakkıdır.
Bireysel Başvurunun Temel Nitelikleri
Bireysel başvuru yolunun temel nitelikleri şunlardır:
- Bireysel başvuru, Anayasa’da belirtilen hakları ihlal edilenlere tanınan özel bir hak arama yoludur.
- Bu yol, kamu gücü karşısında korumasız durumdaki bireyin haklarının garanti altına alınmasını amaçlar.
- İkincil nitelikte bir kanun yolu olarak, insan hakları ihlallerinin önlenmesi öncelikle idare ve yargı mercilerinin görevidir.
Bireysel Başvuru Yolu Hangi Ülkelerde Uygulanmaktadır?
Bireysel başvuru kurumu, başta Almanya, Avusturya, İspanya ve diğer birçok ülkede uygulanmaktadır. Bu konuda daha fazla bilgi için Acar Hakimlere Mobbingi Sordu yazısını inceleyebilirsiniz.
Ülkemizde Bireysel Başvuru Kurumuna Neden İhtiyaç Duyulmuştur?
Bireysel başvuru kurumunun kabul edilmesindeki en önemli amaç, temel hak ihlallerinin iç hukukta ortadan kaldırılması ve buna bağlı olarak ülkemiz aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) yapılan başvuruların sayısının azaltılmasıdır.
Bireysel Başvuru ile İlgili Hukuki Düzenlemeler
Bireysel başvuru, 12 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen referandumla kabul edilen 5982 sayılı Kanun’un 1982 Anayasası’nın 148. ve 149. maddelerinde yaptığı değişikliklerle hukuk sistemimize girmiştir.
Anayasa Mahkemesinin Yetkisinin Kapsamı
Bireysel başvuruya konu edilebilecek temel haklar arasında yaşama hakkı, işkence ve eziyet yasağı, kişi hürriyeti ve güvenliği gibi haklar bulunmaktadır.
Bireysel Başvuru Süreci
Bireysel başvuru, Anayasa Mahkemesine şahsen ya da diğer mahkemeler aracılığıyla yapılabilir. Başvuru sürecinde gerekli belgelerin eksiksiz sunulması önemlidir.
Sonuç
Sonuç olarak, bireysel başvuru, temel hakların korunması açısından önemli bir mekanizmadır. Bu süreç hakkında daha fazla bilgi için TBMM’de Kadın Suskunluğu ve İzmir Temsilciliğimizin Etkinliği yazılarına göz atabilirsiniz.
