Av. Yavuz Selim KARATAŞLI

Mobbing Nedir ve Tanımı

Mobbing kavramının tam olarak karşılığı olmadığı için genellikle bütün dillerde bu şekilde ifade edilmektedir. Türkçe karşılığı da tam olarak yoktur. Ancak şu şekilde tarif edilebilir: “Tek başına değerlendirildiğinde Ceza Hukuku ve Disiplin Hukuku açısından suç oluşturmayan, ancak aynı ya da farklı eylemlerin tekrarlanmasıyla birlikte kişi üzerinde psikolojik baskı oluşturan her türlü eylem” şeklinde tanımlanabilir.

Mobbing Belirtileri

Psikolojik baskı oluşturan (mobbing) eylemlere şu örnekleri verebiliriz:

• Selam vermemek
• Konuşmamak
• Aşık suratlı görünmek
• Eşitlik ilkesine aykırı hareketlerde bulunmak
• Yıldırmak
• Yapılan çalışmaları beğenmemek
• Sürekli eleştirmek
• Sürekli açık aramak
• Gereksiz ve yersiz uyarılarda bulunmak
• Soruşturma açmak
• Yüksek sesle hitap etmek

Buna benzer, doğrudan insanın psikolojisine etkileyen ve çalışma verimini düşüren her türlü eylem mobbing kapsamında değerlendirilebilir.

Mobbing'in Tarihçesi

Mobbing kavramı ilk olarak iş hukukunda, bir başka ifadeyle özel hukukta ortaya çıkmıştır. Ancak daha sonraki dönemlerde Kamu Hukuku’nda ve özellikle memur disiplin hukukunda önemli bir yer arzetmeye başlamıştır. Özellikle teknolojik gelişmelerle birlikte mobbing konusunda kişiler bilgilenmeye başlamışlardır. Sosyal medyanın, her konuda olduğu gibi bu konuda da etkisi görülmüştür.

Mobbing Uygulama Nedenleri

Mobbing uygulayan kişilerin bunu iki genel sebeple yaptığı düşünülmektedir:

• BİRİNCİSİ: Tamamen kişisel ve siyasi sebepler: Bunların neler olduğu veya olabileceği herkes tarafından bilinebilmektedir.
• İKİNCİSİ: Mobbing uygulayan kişinin psikolojik bozuklukları: Buradaki en temel sebepler; mobbing uygulayan kişinin aşağılık kompleksi, iktidar hırsı veya korkak bir kişiliğe sahip olması gibi durumlardır. Bu ve benzeri duygulara sahip olan kişiler, bunu çevresine mobbing uygulayarak dışa vurmaktadırlar.

Bu arada mobbing uygulamalarının iş ve işyerinden kaynaklanan sebepleri de olabilmektedir. Yoğun stresli işyerleri ve çalışma koşulları, insanları çevresine mobbing uygulamaya itebilmektedir. Ayrıca, mobbing uygulamasına uğrayan kişilerin çoğunluğunun bayanlardan oluştuğu görülmektedir. Bunun birçok sebebi olabilir; cinsel ayrımcılık, cinsel dürtüler, duygusal anlayış gibi.

Yargı Kararları ve Mobbing

Yargıya intikal etmiş bir olayla konuyu bitirmek istiyorum. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2009/19775 Esas ve 2011/45510 Sayılı bir kararında aynen şu ifadelere yer verilmiştir:

ÖZET: Dosya içeriğinde mevcut olan U. Üniversitesi psikiyatri ana bilim dalının yargılama sırasında verdiği sağlık kurulu raporundan davacının psikolojik bir sorunu bulunmadığı anlaşılmakta olup, mekanik bakım ve kaynakçılıktan daha fazla beden gücüne dayalı palet bölümüne verilmesi şeklindeki işveren eyleminin iş koşullarını aleyhe değiştirme niteliği açıktır. Pozisyonunun değiştirilmesini gerektirir bir psikolojik bozukluğu bulunmayan davacının bu gerekçe ile görev yerinin değiştirilmesini kabul zorunluluğu yoktur. İşverenin ısrarla davacıdan psikolojik sorunu olmadığına ilişkin rapor getirmesini istemesi ve bu raporun getirilmesini eski görev yerine dönebilme şartına bağlamış olması davacı üzerinde bir nevi mobbing oluşturmuştur. Mahkemenin hem üniversitenin raporunu kararına dayanak alması, hem de rapora aykırı şekilde karar vermesi hatalıdır. Daha ağır işi yapabilecek işçinin işten çıkartılması haklı kabul edilerek davacının ihbar ve kıdem tazminatı istekleri hüküm altına alınması gerekirken reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.