Hukukçuların bile bilmediği Mobbing insanları eziyor

Mobbing Nedir?

Mobbing, işyerinde psikolojik taciz anlamına gelir. Bir hemşire, “iç çamaşırlarımla kaldığım an, kapı sonuna kadar açıldı” diyor. Diğeri ise, şefinin kendisini tuvalet kapısında beklediğini söylüyor. Yaşadıkları tam olarak bir sinir harbi. Ama artık susmuyorlar, haklarını arıyorlar. Savcıların mobbingin ne olduğunu bilmediğinden şikâyet edenler var, açtığı dava sonucu tazminat kazananlar da.

Mobbing ile Mücadele Yöntemleri

Mobbing ile mücadele etmek istiyorsanız, yasal haklarınızı bilmeniz şart. Yer Sivas. Bir mühendis, ‘baskı ve yıldırma’ suçlamalarıyla iş yeri hakkında Asliye Hukuk Mahkemesi’ne tazminat davası açıyor. Şikâyeti, eski mesai arkadaşlarıyla görüştüğü için kendisine uygulanan baskı. Mahkeme, çalışanın ‘psikolojik şiddete maruz’ kaldığına karar veriyor ve firmayı 12 bin TL’lik manevi tazminat davasına çarptırıyor. İşveren, karara itiraz ettiği için dava hâlâ Yargıtay’da sürüyor ama mahkemenin bu kararı vermesi bile önemli.

Mobbing'in Tarihçesi

‘Mobbing’ kavramı, dünyanın en sakin ülkelerinden biri olarak bilinen İsveç’te ortaya çıkmıştır. İlk kez 1984’te insan hakları savunucusu Heinz Leymann tarafından tanımlanan bu kavram, 1993’te ‘İşyerinde Kişilerin Mağdur Edilmesi’ adlı kanunla yasalaşmıştır. İlk bakışta bu kavramın, İsveç’te ortaya çıkması ironi gibi görünüyor. Ancak Leymann’ın girişimi, insan haklarını hayatın merkezine koyan İskandinav ülkelerinin ruhuna tamamen uygundur.

Türkiye'de Mobbing

Türkiye’de de, son yıllarda mobbinge uğradığını -özellikle iş yerlerinde- iddia edenlerin sayısı giderek artıyor. Peki, yasal zemin var mı, yoksa bu şikâyetler lafta mı kalıyor? Haberler mağdurlardan yana. Resmi Gazete’de 19 Mart 2011’de yayımlanan ‘mobbing’in önlenmesine dair başbakanlık genelgesi ile hizmete giren ALO 170 hattı, mağdurların sığındığı liman. Bu hatla psikologlar, mağdurlara yardım ve destek sağlıyor.

Mobbing Derneği

Sadece psikolojik destek almakla yetinmeyip, hukuki haklarını aramak isteyenler için adres başka: Mobbingder (Mobbingle Mücadele Derneği). 2010 yılında kurulan derneğin merkezi Ankara’da. Faaliyet gösterdikleri diğer şehirler İstanbul, İzmir, Antalya, Kocaeli, Kütahya, Erzurum, Antep, Adana, Kayseri ve Çorum. Dernek, kurulduğu günden bu yana 35 bin başvuru aldı. Günde yaklaşık 110 kişi ‘mobbing’ şikâyetiyle başvuru yapıyor.

Mobbing Davalarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Aslına bakarsanız, Türkiye’de ‘mobbing’le ilgili doğrudan bir yasa yok. Ancak Ceza Kanunu ve Medeni Kanun’daki bazı maddeler ile Yeni Borçlar Kanunu’ndaki ‘işçinin kişiliğinin korunması’ başlığı, ‘mobbing’ mağdurlarının tazminat davası açabilmesini sağlıyor. Kamu alanında çalışanlar Asliye Hukuk Mahkemesi’nde şahsa, İdari Mahkemesi’nde devlete karşı, özel sektörde çalışanlar ise İş Mahkemesi’nde firmaya dava açabiliyor. Fakat savaşı kazanmak için dikkat edilmesi gereken hayati birkaç unsur var.

Adli Tıp Raporu

Bu tür davaları açabilmek için ‘mobbing’e uğradığınızı kanıtlamanız gerek. 2011 yılında hazırlanan TBMM Mobbing Çalışma Raporu, psikolojik saldırının belgelenmesini şart koşuyor. Türkiye’de henüz Mobbing Kliniği (yurt dışında var) yok; ancak Adli Tıp Kurumları’ndan ve tıp fakültelerindeki psikiyatri ana bilim dallarından alınan raporların dava süresince geçerliliği var, tabii eğer öncesinde başka psikolojik bir rahatsızlık geçirmediyseniz.

Bilirkişi Raporu

İddialarınızı kanıtlamak için bir de bilirkişi raporu almanız gerekiyor. Eğer davanızı Mobbingder avukatları ile açtıysanız işiniz kolay; çünkü bilirkişiliğinizi direkt onlar yapıyor. Mahkeme, derneğe “Bu vatandaşın iddia ettiği, ‘mobbing’e giriyor mu?” diye soruyor ve onay istiyor. Gerisi, adalete emanet.

Savcıların Bilgisi

“Savcılarımız ‘mobbing’in ne olduğunu bilmiyor” diyor bir mühendis – Ankara / 37 yaşında (kadın).