Mobbing Mobbing Nedir Bu Mobbing?

Mobbing Nedir?

Mobbing, duygusal taciz, yıldırma ya da iş yeri terörü olarak tanımlanmaktadır. İngilizce “mobbing” kavramı, “mob” kökünden gelmektedir. “Mob” sözcüğü, aşırı şiddetle ilişkili ve yasaya uygun olmayan kalabalık anlamına gelir. Bu sözcük, Latince “mobile vulgus”tan türetilmiştir. Mobbing ise çevresini kuşatma, topluca saldırma, rahatsız etme ya da sıkıntı verme anlamında kullanılmaktadır. İş yaşamında maddi ve manevi çok büyük zarara yol açan duygusal taciz, ancak yakın geçmişte başlı başına bir olgu olarak tanımlanmış ve Kuzey Amerika’dan Avrupa ülkelerine, oradan da Japonya’ya kabul gören bir isim haline gelmiştir: MOBBING.

Mobbing için manevi şiddet teriminin kullanılması önerilmektedir. 1980’li yılların başında Almanya doğumlu İsveçli bilim adamı Heinz Leymann, bu sözcük ile iş yerlerindeki benzer davranışları isimlendirmiştir. Kavram olarak, kişinin iş yerinde dışlandığı ve ruh sağlığının bozulmasına sebep olacak seviyede kötü muameleye maruz bırakıldığı olumsuz davranış yaklaşımı ve sonucu olarak kabul edilmektedir.

Leymann’a göre mobbing ya da psikolojik terör, çalışanlar arasında veya üstler ile çalışanlar arasındaki çatışma yüklü iletişim olarak tanımlanmaktadır. Belirli bir süre boyunca, kişinin verimini etkileyici şekilde doğrudan veya dolaylı bir saldırı yapılması ve bunun ayrımcılık olarak hissedilmesi mobbing olarak kabul edilir. Mobbing, bir kişiden diğer bir kişiye ya da gruba olabileceği gibi, nadiren de olsa bir gruptan bir kişiye ya da başka bir gruba karşı da gerçekleşebilmektedir. Hatta ülkeler arasında bile söz konusu olabilmektedir.

Özetle, mobbing iş yerinde gerçekleşen, bir veya daha fazla kişi tarafından, bir veya daha fazla kişiye sistemli bir şekilde, düşmanca ve ahlakdışı bir yaklaşımla, süreklilik gösteren bir sıklıkla, çok çeşitli sebepleri olabilen, kişiyi sindirme maksadı ile, kişinin özgüvenine uygulanan psikolojik ve hatta fiziksel saldırgan davranışları ifade etmektedir.

Mobbing Çeşitleri

Mobbing çeşitleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Düşey Psikoşiddet (Mobbing): Sadece üst yönetimden alt kademelere yöneltilmiştir.
• Yatay (Fonksiyonel) Mobbing: Genelde eşit koşullar içinde bulunan çalışanların çekememezlik, rekabet, kişisel hoşnutsuzluk gibi gerekçelerle birbirlerine uyguladıkları psikolojik şiddettir.
• Dikey Psikoşiddet: Çalışanın yöneticiye psikolojik şiddet uygulamasıdır.

Mobbing, psikodinamiktir. Mobbing, kompleksli kişilik sorunudur. Bunu yapanlar, kendi eksikliklerinin telafisi çabasında olan, kendi adları ve konumları adına duydukları korku ve güvensizlik hissine sahip, korku verip yıldırarak kontrol sağlamaya çalışan, “kendilerinin güç uygulama ayrıcalığına sahip olduklarına inanan” kişilerdir. Gelişmiş ülkelerde cinsel tacizin de önüne geçen mobbing, çoğunlukla üst düzey yönetim kademesinde çalışanlar tarafından uygulanmakta ve üst düzey yöneticilerde bir meslek hastalığı olarak sık görülmektedir.

Amaç: Mobbing Olgusunu Anlamak

Mobbing, işyeri ortamında bireyler üzerinde olumsuz etkiler yaratan bir durum olarak, yalnızca kişisel değil, kurumsal düzeyde de ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Araştırmalar, mobbing mağdurlarının psikolojik sağlıklarının bozulduğunu, iş motivasyonlarının düştüğünü ve iş yerinden ayrılma oranlarının arttığını göstermektedir. Bu nedenle, mobbingin tanımlanması ve etkilerinin anlaşılması, hem bireylerin hem de iş yerlerinin sağlığı için kritik bir önem taşımaktadır. Mobbing ile ilgili yapılan çalışmalar, iş yerlerinde bu tür olumsuz davranışların önlenmesi için gerekli stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Yöntem: Mobbing Araştırmalarında Kullanılan Teknikler

Mobbingin etkilerini incelemek amacıyla çeşitli araştırma yöntemleri kullanılmaktadır. Anketler, görüşmeler ve gözlem teknikleri, mobbing vakalarının tespitinde yaygın olarak kullanılan yöntemlerdir. Örneğin, 2021 yılında yapılan bir araştırmada, Türkiye genelinde 1.000 çalışanla gerçekleştirilen bir anket, mobbingin yaygınlığına dair önemli veriler sunmuştur. Bu tür araştırmalar, hem kurumsal düzeyde hem de bireysel düzeyde müdahale gereksinimlerini ortaya koyabilmektedir.

Bulgular: Mobbing ve İş Performansı Arasındaki İlişki

Bulgular, mobbing mağdurlarının iş performanslarında belirgin bir düşüş yaşadığını göstermektedir. Yapılan araştırmalar, mobbing mağdurlarının %50’sinin iş yerinde geçirdiği süre boyunca ruhsal bozukluklar yaşadığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, bu bireylerin işten ayrılma oranlarının, mobbing yaşamayan çalışanlara göre %30 daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu durum, iş yerlerinde sağlıklı bir iletişimin ve psikolojik güvenliğin önemini vurgulamaktadır.

Tartışma: Mobbing Davranışlarının Anlamı ve Kurumsal Sorumluluk

Mobbing davranışları, iş yerlerinde yalnızca bireyler üzerinde değil, aynı zamanda organizasyonun genel dinamikleri üzerinde de olumsuz etkiler yaratmaktadır. İş yerinde psikolojik taciz konusunda detaylı bilgi bulabilirsiniz. Ayrıca, Mobbing sağlığı bozuyor başlıklı yazımızda konuyla ilgili daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz. Anadolu Üniversitesinde “Mobbing” tartışıldı yazımızda ise bu konu üzerine yapılan tartışmalara göz atabilirsiniz.