Mobbing ve Akademik Hayat
Mobbing (bezdiri), akademik çevrelerde yaygın bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Atatürk Üniversitesi’nde (AÜ) yapılan bir araştırmada, akademisyenlerin yüzde 82’sinin mobbinge neden olan davranışlara maruz kaldığı ve mobbinge maruz kalan akademisyenlerin kanser riski taşıdığı öne sürülmektedir.
AÜ İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Önder Barlı’nın danışmanlığında Uşak Üniversitesi Öğretim Görevlisi Mehmet Zahid Çöğenli tarafından gerçekleştirilen araştırmada, AÜ’de görevli akademisyenlerin maruz kaldığı mobbingin boyutu ortaya konmuştur.
Araştırmanın Yöntemi
Bu araştırma kapsamında 12 fakülte ve 1 yüksekokulda yapılan ankete, 114’ü kadın, 261’i erkek olmak üzere toplam 375 öğretim elemanı katılmıştır. Ankete katılanların %5’i okutman, araştırma görevlisi ve uzman, %26’sı Yrd. Doç. Dr, %16’sı doçent ve %18’i ise profesör unvanına sahip öğretim elemanlarından oluşmaktadır.
Mobbing Belirtileri ve Sonuçları
Anket formunda, öğretim üyelerine, ‘arkamdan kötü konuşulur’, ‘gülünç duruma düşürülürüm’, ‘özel hayatım eleştirilir veya alay edilir’ gibi mobbing ile ilgili çeşitli sorular yöneltilmiştir. Prof. Dr. Önder Barlı, anket sonuçlarına göre, öğretim elemanlarının %18’inin hiçbir zaman bu tür davranışlarla karşılaşmadığını, %82’sinin ise bu tür psikolojik şiddete maruz kaldığını bildirmiştir.
Cinsiyet ve Unvana Göre Mobbing
Üniversitede, mobbingin boyutunu cinsiyet, akademik unvan, yaş grupları ve medeni duruma göre de tespit ettiklerini belirten Barlı, kadınların erkeklerden, bekarların evlilerden daha fazla mobbinge maruz kaldığını ifade etmiştir. Özellikle kadın akademisyenlerin, erkeklerden %75 daha fazla mobbinge maruz kaldığı görülmüştür.
Akademik unvana göre mobbinge maruz kalma oranı en yüksek olan grup, genç öğretim elemanları olan araştırma görevlisi, uzman ve okutmanlardır. Ancak profesör unvanına sahip öğretim üyelerinde de mobbingin boyutu oldukça yüksektir; profesörlerin %51’i mobbinge maruz kalmaktadır.
Mobbing ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Prof. Dr. Barlı, mobbingin insan sağlığını, iş verimini ve performansını olumsuz yönde etkileyen bir sorun olduğunu vurgulamaktadır. Mobbing, sadece bireylerin ruhsal sağlığını etkilemekle kalmayıp, aynı zamanda akademik performanslarını da olumsuz biçimde etkileyen önemli bir sorundur. Yapılan araştırmalar, mobbingin akademik kariyerin yanı sıra uzun vadede fiziksel sağlık sorunlarına da yol açabileceğini göstermektedir. Özellikle stresin, bağışıklık sistemini zayıflatarak kanser gibi ciddi hastalıklara zemin hazırladığı bilinmektedir. Dolayısıyla, mobbingin akademisyenler üzerindeki etkilerini anlamak, hem bireysel hem de toplumsal açıdan büyük bir öneme sahiptir.
Sonuç ve Öneriler
Prof. Dr. Barlı, akademisyenlerin dışarıdan bakanlar için ‘mutlu bir topluluk’ olarak görüldüğünü, ancak durumun sanıldığı gibi olmadığını belirtmektedir. Çalışma hayatının hemen hemen her alanında mobbing görülebilmektedir. Bu nedenle, yöneticilerin çalışanları kollayıp gözetlemesi, sorunlarını yakından takip etmesi büyük önem taşımaktadır. Mobbinge maruz kalan akademisyenlerin sağlık sorunları ile karşılaşmaması için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Daha fazla bilgi için mobbing sağlık üzerindeki etkileri konusunu inceleyebilirsiniz.