Çalışma Yaşamında Şiddet ve Tacize Sıfır Tolerans Politikası

Politika Belgesi

Bu politikanın amacı, kurumumuzda tüm çalışanların onur ve saygınlığını koruyacak, şiddet ve tacizden uzak güvenli bir çalışma ortamı sağlamaktır.

Kapsam

Kurumumuzda görev yapan tüm çalışanlar, yöneticiler, taşeron personel, danışmanlar ve ziyaretçiler bu politika kapsamındadır.

İlkeler

• Şiddet ve tacize karşı sıfır tolerans esastır.
• Her birey eşit ve adil biçimde korunur.
• Gizlilik, tarafsızlık ve hızlı müdahale güvence altındadır.
• İyi niyetle yapılan bildirimler nedeniyle hiçbir çalışana misilleme uygulanmaz.

Prosedürler

Şikâyet ve Bildirim

• Bildirim kanalları: İnsan Kaynakları, Etik Hattı, e-posta, doğrudan yönetici.
• Anonim başvuru seçeneği mevcuttur.
• Bildirimde bulunan kişi gizlilik çerçevesinde korunur.

İnceleme ve Soruşturma

• Tarafsız bir soruşturma ekibi görevlendirilir.
• Tarafların ifadeleri alınır, deliller değerlendirilir.
• İnceleme en geç 30 gün içinde tamamlanır.

Yaptırımlar

• Uyarı, disiplin cezası, görevden uzaklaştırma, iş akdinin feshi gibi adımlar olayın ağırlığına göre uygulanır.
• Suç unsuru varsa adli mercilere başvuru yapılır.

Destek Mekanizmaları

• Mağdura psikolojik destek sağlanır.
• Gerekirse iş yeri veya görev yeri değişikliği yapılır.
• Hukuki danışmanlık imkânı sunulur.

Önleme Planı

Risk Analizi

• Çalışma koşullarının, iş yükünün ve iletişim ortamının düzenli olarak gözden geçirilmesi.
• Psikososyal risklerin belirlenmesi.

Etik Davranış Kuralları

• Kurum içi Etik Rehber hazırlanır ve çalışanlara duyurulur.
• Çalışanlar etik kurallara uyacaklarına dair yazılı taahhüt verir.

İzleme

• Şiddet ve taciz vakalarının yıllık değerlendirilmesi.
• Önleme planlarının güncellenmesi.

Eğitim Programı

Eğitim İçeriği

• Tüm çalışanlar için: şiddet ve taciz tanımları, önleme yolları, bildirim mekanizmaları.
• Yöneticiler için: Liderlikte etik davranış, erken uyarı sinyalleri, kriz yönetimi.
• Özel modüller: mobbing farkındalığı, cinsel tacizle mücadele, çeşitlilik ve kapsayıcılık.

Eğitim Zamanlaması

• İşe giriş oryantasyonu kapsamında zorunlu eğitim.
• Yılda en az bir kez tekrarlanan hizmet içi eğitim.
• Online test ve değerlendirmeler ile ölçme.

Farkındalık Çalışmaları

• İç iletişim kampanyaları (afiş, broşür, e-posta duyuruları).
• “Sıfır Tolerans Günü” gibi farkındalık etkinlikleri.

İzleme ve Raporlama

• Politikanın uygulanması İnsan Kaynakları tarafından yıllık olarak raporlanır.
• Eğitim katılım oranları ve vakalar (anonimleştirilmiş) yönetimle paylaşılır.
• Politika her yıl gözden geçirilerek güncellenir.

Şikâyet Kanalları (Çoklu Erişim)

Çalışanların güvenle başvurabilmesi için birden fazla yol olmalı:

• İnsan Kaynakları (doğrudan görüşme veya yazılı başvuru).
• Etik Hattı / Etik Kurul (telefon, e-posta, özel kutu).
• Anonim Online Form (şifreli erişim ile kimlik vermeden bildirim).
• Doğrudan Yönetici veya Üst Yönetim (isteğe bağlı).
• Bağımsız Ombudsman / Denetim Birimi (varsa).

Çalışan tek bir kişiye bağlı kalmadan kendini rahat hissettiği kanalı seçebilmelidir.

Bildirim Standartları

• Yazılı veya sözlü şikâyet kabul edilir.
• Şikâyet formu (tarih, olayın özeti, taraflar, tanıklar, ek belgeler) standartlaştırılmalıdır.
• “İyi niyetle bildirim” yapan çalışana karşı misilleme yasağı politikada açıkça belirtilmelidir.

Gizlilik ve Koruma

• Şikâyetçi ve tanıkların kimlikleri gizli tutulur.
• Veriler KVKK ve gizlilik ilkelerine uygun saklanır.
• Süreç boyunca mağdurun güvenliği için koruyucu önlemler (geçici görev yeri değişikliği, izne çıkarma vb.) alınabilir.

İnceleme Süreci

• Ön İnceleme: Başvurunun kabul edilip edilmeyeceği hızlıca (7 gün içinde) değerlendirilir.
• Soruşturma: Tarafsız komite (en az 3 kişi: İK, hukuk, bağımsız temsilci) tarafından yürütülür.
• Dinleme: Mağdur, şikâyet edilen kişi ve tanıklar ayrı ayrı dinlenir.
• Delil Toplama: Yazışmalar, kamera kayıtları, tanık beyanları gibi tüm unsurlar dikkate alınır.
• Karar: En geç 30 gün içinde sonuçlandırılır.

Çözüm ve Yaptırımlar

• Olayın ağırlığına göre: uyarı, kınama, görevden uzaklaştırma, iş akdinin feshi.
• Ceza hukuku kapsamına giriyorsa savcılığa bildirim.
• Taraflara yazılı olarak sonuç bildirilir.

Destek Mekanizmaları

• Mağdura psikolojik danışmanlık ve gerekirse hukuki destek sağlanır.
• Çalışanın güvenliği için önlemler alınır.
• Tarafların tekrar karşı karşıya gelmesini önleyecek iş düzenlemeleri yapılır.

İzleme ve Raporlama

• Tüm şikâyetler kayıt altına alınır (anonimleştirilmiş şekilde).
• Yönetim kurulu/üst yönetime yılda bir rapor sunulur.
• Mekanizmanın etkinliği çalışan anketleri ile ölçülür.

İyi bir şikâyet mekanizması erişilebilir, güvenli, gizli, hızlı ve tarafsız olmalıdır. Böylece çalışanlar “şikâyet edersem başıma iş açılır” kaygısı olmadan sisteme güvenebilir.

Sıfır Tolerans politikası yalnızca eğitim vererek değil, davranış değişikliğini ölçerek de anlam kazanır. Bu nedenle online testler ve değerlendirmeler önemli bir araçtır.

Ölçme Kriterleri

Bilgi Düzeyi

• Çalışan “şiddet”, “taciz”, “mobbing”, “ayrımcılık” kavramlarını doğru tanıyabiliyor mu?
• Politikanın temel ilkelerini (sıfır tolerans, gizlilik, misilleme yasağı) biliyor mu?
• Bildirim mekanizmasının nereden ve nasıl yapılacağını biliyor mu?

Farkındalık

• Çalışan, günlük iş yaşamındaki riskli davranışları ayırt edebiliyor mu?
• Pasif izleyici değil, gerektiğinde müdahil veya bildirici olabileceğini biliyor mu?
• Mikro saldırı (küçük görme, dışlama, cinsiyetçi şaka vb.) gibi ince davranışları fark edebiliyor mu?

Tutum ve Davranış Eğilimi

• Çalışan, şiddet ve taciz karşısında nasıl bir refleks gösteriyor?
• Çalışan, “sessiz kalmak” yerine bildirimin önemini kavramış mı?
• Ekip içi iletişimde saygı ve kapsayıcılık bilincine sahip mi?

Ölçüm Yöntemi:

• Likert ölçekli sorular (Kesinlikle katılıyorum → Kesinlikle katılmıyorum).
• Rol canlandırma videoları + çoklu seçenekli değerlendirme.