Mobbi̇nge Özel Yasa Geli̇yor

Yasal Düzenleme

İşyerinde kayırma, nefret ve ayrımcılığa ceza geliyor. Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Kanunu‘na ilişkin taslak hazırlandı. Artık, mobbing ve kayırma, ‘ayrımcılık suçu’ gereği 15 bin liraya kadar ceza ödeyecek. Taslakta ‘ilkler’ var.

İçişleri Bakanlığı’nca hazırlanan Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Kanunu Taslağı‘nda ilginç maddeler yer alıyor. Başbakanlığa gönderilen taslakta, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, inanç, etnik köken, cinsel yönelim, felsefi ve siyasi görüş, sosyal statü, medeni hal, sağlık durumu, özürlülük, yaş ve benzeri temellere dayalı her türlü ayrımcılık yasaklanıyor.

Ayrımcılık türleri şöyle sıralandı:

• Ayrı tutma
• Ayrımcılık talimatı verme ve uygulama
• Çoklu ayrımcılık
• Doğrudan-dolaylı ayrımcılık
• Mağdurlaştırma
• Makul düzenleme yapmama
• Taciz
• Varsayılan temele dayalı ayrımcılık

Mobbing de bu taslakta yer alıyor. ‘İşyerinde kayırma’ ve ‘nefret söyleminde bulunma’ da ayrımcılık türleri arasında. Böylece mobbing (duygusal şiddet) ve ‘nefret söylemi’ de ilk kez Türk hukuk sistemine girmiş oldu.

İşyerinde yıldırma, ‘kişiyi işinden soğutmak, dışlamak, bıktırmak amacıyla kasıtlı olarak yapılan eylemler’; nefret söylemi de ‘belirli bir kişi ya da gruba karşı nefret veya şiddete tahrik veya teşvik etmek’ olarak tanımlandı. Taslakta, kamu, gerçek ve tüzel kişilerin taşınır veya taşınmazlarının kiralama ve satışında, bilgi edinmede ayrımcılık yapılamayacak.

Ayrımcılık kriterleri arasında ‘medeni hal’, ‘cinsel yönelim’ ve ‘sosyal statü’ de sayıldığı için bekar, dul, eşcinsel ve öğrencilere ev kiralamayanlar da bu suçu işlemiş sayılacak.

Sistem Nasıl İşleyecek?

Ayrımcılık suçuna karşı idari ve mali özerkliğe sahip Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Kurulu oluşturulacak. 12 üyesinden beşi Bakanlar Kurulu, dördü Cumhurbaşkanı tarafından seçilecek. Kurul, üç üyesini, STK üyeleri arasından İstişare Komisyonu tarafından önerilecek dokuz aday arasından seçecek. Kurul, başkanını da kendisi belirleyecek.

Ayrımcılığa maruz kalanlar, Kurul’a başvurabilecek. Başvurular, raportör tarafından incelendikten sonra rapor Kurul’da ele alınacak. Rapor kabulü halinde soruşturma için bir uzman görevlendirilecek. Şikayet edilenden savunması istenecek. İspat yükümlülüğü şikayet edilende olacak.

Taraflar, uzlaşmaya davet edilebilir veya mağdura belli bir tazminatın ödenmesine karar verilebilir. Suçu işleyen gerçek kişi, şahıs şirketleri ve diğer tüzel kişiliği olan kurumlara bin ila beş bin lira para cezası kesilebilecek. Sermaye şirketleri için ceza iki bin 500 ila 15 bin arasında değişecek. Kamu kurum ve kuruluşlarına kesilen cezalar, suçta kasıt ve ihmali olan kamu görevlisine rücu edilecek.

İlk Kez 'Cinsel Yönelim'

Taslakta yer alan ‘cinsel yönelim’ tanımlaması da Türk hukuk mevzuatına ilk defa girmiş olacak. Böylece eşcinsellerin toplumdan dışlanmaları veya ayrımcılığa uğramaları halinde bu suçu işleyenlere karşı uygulanacak yaptırımın hukuki altyapısı da gerçekleşmiş olacak.

Taslak Neler Getirecek?

Taslak bu haliyle yasalaşırsa kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişiler, eğitim ve öğretim, yargı, kolluk, sağlık, ulaşım, iletişim, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler, sosyal yardım, spor, kültür, turizm ve benzeri konularda ayrımcılık yapamayacak.

Sorumlu olan kişi ve kurumlar, farklı özürlü grupların ihtiyacına göre düzenleme yapmazsa ayrımcılık suçu işlemiş olacak. Örneğin, kaldırımlarda engelliler için düzenleme yapmayan belediye başkanlarına işlem yapılabilecek.

Yasal Düzenleme ve Önemi

Mobbing ve ayrımcılık suçlarının yasal çerçeveye alınması, iş yerlerinde sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturulması açısından büyük bir önem taşımaktadır. Mobbing, çalışanların ruh sağlığını olumsuz etkileyen bir olgu olarak, iş verimliliğini düşürmekte ve çalışanlar arasında güvensizlik yaratmaktadır.

Bu nedenle, işyerlerinde bu tür davranışların engellenmesi için yasal düzenlemelerin olması kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Taslakta yer alan maddeler, sadece cezai yaptırımları değil, aynı zamanda işyerlerinde eşitlikçi bir yaklaşımın benimsenmesini de teşvik etmektedir.

Uygulama Süreci ve Denetim Mekanizmaları

Ayrımcılıkla Mücadele ve Eşitlik Kurulu’nun oluşturulması, bu tür davranışların denetiminde önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Kurul, ayrımcılık iddialarını inceleyecek ve gerekli yaptırımları uygulayacaktır.

Bu süreçte, mağdurların yaşadığı zorlukların giderilmesi için kolaylaştırıcı bir yol haritası belirlenmesi, hem hukuk sistemine güveni artıracak hem de mağdurların haklarını daha etkin bir şekilde savunmalarını sağlayacaktır. Örneğin, şikayetlerin hızlı bir şekilde ele alınması, mağdurların uzun süre belirsizlik içinde kalmalarını önleyebilir.

Mobbingin Tanımı ve Çeşitleri

Taslakta mobbingin tanımının net bir şekilde yapılması, işyerlerinde bu tür davranışlarla mücadelede önemli bir adımdır. Mobbing, yalnızca fiziksel bir şiddet değil, aynı zamanda duygusal bir şiddet biçimi olarak ortaya çıkmaktadır.

Mobbing davranışları arasında, kişiyi dışlama, sürekli eleştirilerde bulunma veya aşağılayıcı tutum sergileme gibi eylemler yer almaktadır. Bu tür davranışların yasal olarak tanımlanması, işverenlerin ve çalışanların bu konuda daha dikkatli olmalarını sağlayacaktır.

Sonuç ve Gelecek Perspektifi

Yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesiyle birlikte, mobbing ve ayrımcılık suçlarıyla mücadelede önemli bir adım atılmış olacaktır. Bu durum, işyerlerinde daha sağlıklı ve eşitlikçi bir çalışma ortamının oluşmasına katkı sağlayacaktır.

Daha fazla bilgi için Acar Hakimlere Mobbingi Sordu, TBMM’de Kadın Suskunluğu ve İzmir Temsilciliğimizin Etkinliği yazılarımıza göz atabilirsiniz.