Akran Zorbalığı, Akran Zorbalığında Hukuki Durum ve Yasal Yollar

Akran Zorbalığı Nedir?

Akran zorbalığı, bir ya da birden çok öğrencinin kendilerinden daha güçsüz öğrencileri, özel gereksinimli öğrencileri ve engelli öğrencileri kasıtlı olarak ve sürekli olarak rahatsız etmesiyle sonuçlanan bir saldırganlık türüdür. Bu tür zorbalık, kurban olarak adlandırdığımız öğrencinin kendisini koruyamayacak durumda olduğu bir durumdur.

Akran Zorbalığı Eylemleri

Akran zorbalığını oluşturan eylemler arasında şunlar bulunmaktadır:

• Fiziksel eylemler: Tekme atma, tokat vurma, itme, çekme.
• Sözel eylemler: Sataşma, alay etme, dalga geçme, hoşa gitmeyen isim takma, küçük düşürücü sözler söyleme.
• Dolaylı eylemler: Dedikodu çıkarma, arkadaş grubundan dışlama, yalnızlığa terk etme.
• Davranışsal eylemler: Para veya diğer eşyalarını zorla alma, almakla tehdit etme, eşyalarına zarar verme.

Okullarda her zaman akran zorbalığına maruz kalınmıştır. Ancak son zamanlarda bu sayı ülkemizde ve dünyada ne yazık ki oldukça artmıştır.

Bullying Kavramı

Akran zorbalığı, son yıllarda bullying olarak adlandırılmaktadır. Bu konuyu Peter-Paul Heinemann ayrıntılı incelemiş ve çocuklardan oluşan bir grubun yalnız bir çocuğa tavır alıp zarar vermesini bullying olarak tanımlamıştır. İlk başta tanımlamada kullanılan terim mobbing idi; daha sonra mobbing, işyerlerindeki örgütsel saldırıları ifade ederken, bullying okullardaki örgütsel saldırılar için kullanılmaya başlandı.

Akran Zorbalığı ve Yasal Durum

Ülkemizde akran zorbalığına maruz kalan çocuklar, cinsiyet, dil, ırk, din gibi konularda baskıya maruz kalmaktadır. Bu duruma karşı yasal yaptırımlar gündeme gelmektedir. Artan sayılar göz önüne alındığında, birçok okulun ve idarecinin bu konuya kayıtsız kaldığı görülmektedir. Bu nedenle, yasal yolların mutlaka kullanılması gerektiğine inanıyorum.

Türkiye’nin Yasal Yükümlülükleri

Türkiye, Avrupa Konseyi haklar sisteminin bir parçasıdır. Eğitim hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) 1 numaralı protokol boyutunda tanımlanmış olsa da, Türkiye bu protokolün onaylanması sırasında eğitim hakkına dair çekince koymuştur. Ayrıca, LGBTİ+ öğrenciler açısından, sözleşmenin 8. maddesi bağlamında özel hayata saygı hakkı, Türkiye Cumhuriyeti açısından bir yükümlülüktür.

Okul Yönetimlerinin Yükümlülükleri

Okul yönetimlerinin, akran zorbalığına karşı önlem alma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu, Anayasa ile birlikte AİHS 8. maddenin ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği bir yükümlülüktür. Okul idaresinin, zorbalığı önleme vasfı taşıması zorunludur. Zorbalığı caydırıcı önlemler almak, ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde disiplin hükümleri uygulamak ve farkındalığı artırmak için eğitimler düzenlemek gerekmektedir.

Son Gelişmeler

Ayrıca, akran zorbalığı konusunda 15.11.2022 tarihinde 32014 sayısı ile Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile okullarda yaşanan akran zorbalığı disiplin maddeleri arasına alınmış ve disiplin cezası yönünde düzenlemeler getirilmiştir.

Daha Fazla Bilgi

Akran zorbalığı ile ilgili daha fazla bilgi için Acar Hakimlere Mobbingi Sordu yazısına göz atabilirsiniz. Ayrıca, TBMM’de Kadın Suskunluğu ve İzmir Temsilciliğimizin Etkinliği konularında da detaylı bilgiler bulabilirsiniz.