
Arabuluculuk Uygulaması ve Sonuçları
İşçi-işveren uyuşmazlığında 1 Ocak 2018 itibarıyla zorunlu hale getirilen arabuluculuk uygulamasında, bir yılda 234 bin 327 uyuşmazlık anlaşmayla sonuçlandı. Arabulucuya taşınan uyuşmazlıklarda taraflar en fazla 4 günde anlaştı.
İş Mahkemeleri Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından işçi ile işveren uyuşmazlıklarında dava şartı haline getirilen arabuluculuk, 1 Ocak 2018’de uygulanmaya başlandı. Adliyelerde kurulan arabuluculuk bürolarına, büroların bulunmadığı yerlerde de sulh hukuk mahkemelerinin yazı işleri müdürlüklerine ücretsiz yapılan başvuruların ardından bir yılda 354 bin 333 iş uyuşmazlığı arabuluculara taşındı.
Süreci başlatmakla görevlendirilen arabulucular, tarafları görüşmelere çağırdı. Arabulucuya giden 234 bin 327 uyuşmazlık, anlaşmayla çözüme kavuşturuldu. Görüşmeler sonrasında çok sayıda işçi tazminatına kavuştu, işten çıkarılan bazı kişiler de işe iade edildi. İşçi ve işverenler tarafından arabulucuya taşınan uyuşmazlıklarda, taraflar en fazla 4 günde anlaştı.
Uyuşmazlıklardan 104 bin 272‘sinde ise işçi ve işveren anlaşamadı. 15 bin 734 iş uyuşmazlığında ise arabuluculuk görüşme ve işlemleri sürüyor.
Mahkemelerin İş Yükü ve Arabuluculuk
Öte yandan, arabuluculuk uygulaması iş mahkemelerinin yükünün azalmasını da sağladı. Arabuluculuk ile iş mahkemelerindeki dava sayılarında büyük düşüş yaşandı. Önceki yıl mahkemelere işçi-işveren uyuşmazlığı nedeniyle 210 bin dava açıldı. Bu rakam, arabuluculuğun zorunlu hale getirilmesiyle 31 Aralık 2018 itibarıyla 92 bin 482 oldu.
Arabuluculuk Uygulamasının Yasal Çerçevesi
Arabuluculuk, Türkiye’de işçi-işveren uyuşmazlıklarının çözümünde önemli bir araç olarak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu kanunun 3. maddesi, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde arabuluculuğun zorunlu hale geldiğini belirtmektedir. Bu düzenleme ile arabuluculuk, yargı sisteminin iş yükünü azaltmayı hedefleyen bir mekanizma olarak öne çıkmaktadır. Uygulama, işçi-işveren ilişkilerinin daha sağlıklı bir zeminde ilerlemesini sağlamak amacıyla geliştirilmiştir.
Arabuluculuk Uygulamasının Kapsamı
İlgili mevzuata göre, arabuluculuk uygulaması, işçi ve işveren arasındaki tüm uyuşmazlıkları kapsar. Bu kapsamda, iş sözleşmesinin feshinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, tazminat talepleri, çalışma koşullarıyla ilgili anlaşmazlıklar gibi birçok konu yer almaktadır. Bunun yanı sıra, işçi ve işverenlerin karşılıklı hak ve yükümlülükleri de bu süreç içerisinde değerlendirilmektedir. Tarafların arabuluculuk sürecine katılmak istemesi halinde, bu süreç yasal bir zorunluluk haline gelmektedir.
Arabuluculuk Sürecinin İşleyişi
Arabuluculuk süreci, tarafların arabulucuya başvurması ile başlar. Başvuru, adliyelerde bulunan arabuluculuk bürolarına veya sulh hukuk mahkemelerinin yazı işleri müdürlüklerine ücretsiz olarak yapılabilmektedir. Taraflar, arabulucu tarafından belirlenen tarih ve saatte bir araya gelirler. Görüşmeler, tarafların istekleri ve ihtiyaçları doğrultusunda yürütülür. Arabulucunun rolü, taraflar arasında sağlıklı bir iletişim kurarak çözüm yolları aramak ve uzlaşmayı sağlamaktır. Sürecin en önemli avantajı, mahkeme aşamasına geçmeden anlaşma sağlama imkanı sunmasıdır.
Arabuluculuk Sürecinin Avantajları
Arabuluculuk uygulaması, birçok açıdan avantajlar sunmaktadır. İşçi ve işverenler için daha hızlı çözüm yolları sağlamakta, mahkeme süreçlerini kısaltmakta ve tarafların daha az stres yaşamasına yardımcı olmaktadır. Ayrıca, mobbing gibi durumlarla ilgili de etkili bir çözüm yolu sunmaktadır.
