Ofiste yılan,fare ve büyü

Yasal Düzenleme

İşyerinde psikolojik taciz, yıldırma olarak tarif edilen mobbing sonucu intihara kalkışan ve psikolojik tedavi görenler bulunmaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın bir süre önce devreye soktuğu Yeni Borçlar Kanunu’nun 417’nci maddesi, mobbing’i önleme sorumluluğunu işverene yüklemiştir. Bakanlığın açtığı mobbing şikâyet hattına sadece 6 ayda 4 bini aşkın başvuru olmuştur.

Ancak Mobbing Eğitim ve Destek Merkezi adlı kuruluş tarafından yapılan bir araştırmaya göre, şirketlerin mobbing konusunda farkındalığı ve bu konuda yaptığı hazırlık yok ya da yok denilecek kadar azdır. Araştırmaya katılanların yüzde 86’sı, mobbing soruşturması için kurumlarında uygulanan bir prosedür olmadığını belirtmektedir. Şirketlerin yüzde 48’inin mobbing’e maruz kalan çalışan için ‘etik yönetmelik’ yoktur. Şirketlerin yüzde 88’inde mobbing eğitimi hiç yapılmamıştır. Katılımcıların yüzde 44’ü, mobbing’le ilgili mağdur çalışanın yaptığı şikâyet sonrasında, mobbing uygulayan kişiyle görüşülmediğini ifade etmektedir. Merkezin kurucusu Çağlar Çabuk, yasanın ardından Türkiye’de mobbing iddiasıyla ilgili açılan davalarda patlama yaşanabileceğine dikkat çekmektedir.

İşyerleri hazırlıklı olmasa da bakanlığın çalışmaları sürmektedir. Çalışma Genel Müdürü Ali Kemal Sayın, bakanlık bünyesinde 21 Mayıs’ta bir Mobbing Mücadele Kurulu oluşturulduğunu belirterek hazırlıkları anlattı: ‘2012-2014 yıllarını kapsayan 2 adımlı bir eylem planı hazırladık. İlk adım, kurumsal kapasitelerin artırılması ve eğitimdir. İkinci adımımız ise veri toplama ve mevzuat geliştirmedir.’ Kurul, bakanlık, İnsan Hakları Derneği, Devlet Personel Başkanlığı, işçi ve konfederasyonları ile memur konfederasyonları temsilcilerinden oluşmaktadır. Çalışanlar da tam olarak mobbing’in ne demek olduğunu bilmiyor. Bunun için çalışanlara da eğitim verilecektir.

Genelge çıkar çıkmaz Alo 170 Hattı’nı kurduklarını belirten Sayın, ‘Bu alanda psikologlar görevlendirdik. 4 Ekim 2012 itibarıyla, çalışan şikâyet ve ihbar hattına 6 ayda 4028 başvuru olmuştur. Arayanlara, psikolojik desteğin yanı sıra hukuki yönlendirme de yapılmaktadır. 4028 başvurunun yüzde 68’i özel sektörden, yüzde 32’si de kamudan gelmiştir.’ dedi.

Mobbing gerekçesiyle şikâyetçi olan bir yardımcı doçent, projesinin ‘kaybedildiğini’ ve orijinalinin bilgisayarından silindiğini anlatmaktadır. Rektörlüğe dilekçe yazıp hakkını aramaya kalkınca, şimşekleri iyice üzerine çeken ve tuvalete gitmek, işe 4 dakika geç gelmek, masa telefonunu açmamak gibi gerekçelerle disiplin cezaları alan yardımcı doçent, ‘Artık işi gücü bıraktım. Saçma sapan nedenlerden açılan disiplin cezaları için savunma yazma peşinde koşuyorum. Kariyerim bu oldu. Anti-depresanla ayakta duruyorum.’ diyor.

Ankara’da bir kamu hastanesinde görevli kadın dişhekimi, kendisine ilgi duyan başhekime yanıt vermeyince iş yükünün arttırıldığını, sözlü ve fiziksel tacize uğradığını ve başhekimin tehdidiyle tüm hastanenin kendisine cephe aldığını söylüyor. Hastanede kimseden selam alamayan, yemekhanede yalnız oturan dişhekimi, 1.5 yıl önce kendisini intiharın eşiğine kadar götüren durum sebebiyle psikolojik destek alıyor. Davası devam ediyor, başhekim ise şikâyetin ardından görevinden alındı.

Mobbing’le Mücadele Derneği Başkanı Hüseyin Gün, ‘Bizde 35 bin şikâyet kaydı var. Mobbing’i cinayet ve cinayete teşvik olarak görüyoruz. Sıkça yaşandığı sektörler sağlık, eğitim, akademik çevreler ile tüm üniforma meslekler olarak sıralanıyor. Mobbing yapanlar genellikle korkak, kıskanç ve yeteneksiz kişilerden oluşmaktadır. Saldırılar, cinsel kimlik, sosyal çevre, politik görüş, din, mezhep, inanç, özel yaşam, fiziksel görünüm, kılık kıyafet, ırk ve dil üzerinden fiziksel hatta cinsel tacize kadar uzanmaktadır. Hatta kimileri işyerinde masasının üzerinde kendisini bekleyen ölü bir yılan, fare ya da büyüyle bile karşılaşabiliyor.’ diyor.

Mobbing, işyerinde meydana gelen psikolojik taciz olarak tanımlanmakta olup, bu durumun önlenmesi için işverene önemli yükümlülükler getirilmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Yeni Borçlar Kanunu’nun 417. maddesi, mobbing‘e karşı alınacak tedbirlerin sorumluluğunu işverenlere yüklemektedir. İşverenlerin, çalışanlarının sağlıklı bir çalışma ortamında bulunmalarını sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almakla yükümlü oldukları belirtilmiştir. Bu madde, yalnızca mobbing durumlarını değil, genel olarak çalışanların psikososyal sağlığını koruma amacını gütmektedir.

Yeni Borçlar Kanunu, mobbing tanımını ve kapsamını net bir şekilde belirlemektedir. Mobbing, bir çalışana sistematik olarak uygulanan psikolojik taciz ve yıldırma eylemleri olarak tanımlanır. Bu kapsamda, çalışanların işyerinde maruz kaldıkları psiko-sosyal riskler, işverenin sorumluluğu altındadır. Mobbing mağdurları, bu durumdan dolayı psikolojik sorunlar yaşayabilir ve bu sorunlar sonucunda iş gücü kaybı da yaşanabilir. Bu nedenle, işverenlerin çalışanları koruma yükümlülüğü son derece önemlidir.

Maddenin uygulanabilirliği açısından birkaç önemli nokta bulunmaktadır:

• Tanım: Mobbing, işyerinde bir çalışana yönelik sürekli ve sistematik bir şekilde uygulanan psikolojik baskı ve tacizdir.
• İşveren Sorumluluğu: İşverenler, çalışanlarına karşı mobbing uygulandığını tespit ettiklerinde, durumu derhal araştırmak ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
• Çalışan Hakları: Mobbinge maruz kalan çalışanlar, durumu bildirme hakkına sahiptir. Bu bildirimler, işveren tarafından ciddiye alınmalı ve gizlilik esasına dayanmalıdır.

Mobbing ile ilgili şikayetlerin değerlendirilebilmesi için işyerlerinde belirli prosedürlerin oluşturulması gerekmektedir. İşveren, mobbing iddialarını incelemek için bağımsız…